Je bent er trots op
En dat snap ik. Want van de buitenkant ziet het er goed uit. Je levert kwaliteit, je bent betrouwbaar, je doet wat je zegt en je doet het goed. Misschien staat het zelfs op je cv. "Ik ben perfectionistisch van aard."
Maar van binnen weet je ook hoe het voelt. Die lat die altijd hoger kan. Het compliment dat binnenkomt en er meteen weer uitgaat. De fout die blijft hangen terwijl niemand anders er nog aan denkt. Het gevoel dat goed nooit echt goed genoeg is.
Dat is geen kwaliteit. Dat is uitputting.
Wat er echt achter zit
Perfectionisme begon niet als een eigenschap, maar als een oplossing. Ergens, op een leeftijd waarop je dat niet bewust hebt besloten, leerde je: als ik het perfect doe, ben ik veilig. Word ik niet afgewezen. Ben ik goed genoeg.
Misschien was er thuis veel kritiek. Misschien werd prestatie beloond en fouten maken bestraft, niet altijd hard, soms ook heel subtiel. Misschien leerde je dat je plek in het gezin afhing van hoe goed je het deed.
Je zenuwstelsel trok een conclusie: perfectie is bescherming. En die conclusie zit er nu nog in, ook al is de situatie allang veranderd. Ook al zijn de mensen om je heen niet degenen die je ooit beoordeelden.
Wat het je kost
Het vermoeiende aan perfectionisme is dat de finish nooit in zicht komt. Er is altijd nog iets wat beter kan. Een mail die nog een keer gelezen moet worden, een presentatie die net even anders moet of een beslissing die nog even uitgesteld wordt omdat je het eerst helemaal zeker wilt weten.
En ondertussen draait de machine maar door. Hard werken, hoge lat, weinig rust. Want rusten voelt onverdiend als het nog niet perfect is. Wat mensen zichzelf daarbij niet realiseren is hoeveel het kost. Niet alleen aan energie, maar ook aan plezier. Aan lichtheid. Aan het gewoon kunnen genieten van iets wat goed is, zonder meteen te zien wat er nog aan schort.
Wat het doet met mensen om je heen
Perfectionisme is zelden alleen een persoonlijk thema. De lat die je voor jezelf legt, leg je vaak ook voor anderen. Dat gebeurt niet altijd bewust, maar het is er wel. Een opmerking over hoe iets beter had gekund. Een gevoel van teleurstelling als iemand het anders doet dan jij het gedaan zou hebben.
Voor de mensen om je heen kan dat vermoeiend zijn. Ze voelen dat de norm hoog ligt, dat er altijd wel iets is, dat goed zelden goed genoeg is. Dat raakt relaties, op het werk en thuis, op een manier die de perfectionist zelf vaak niet ziet.
Wat er mogelijk wordt
De vraag is niet hoe je stopt met je best doen. De vraag is of je je best doet vanuit vrijheid of vanuit angst. Vanuit trots op je werk of vanuit de overtuiging dat je anders niet goed genoeg bent.
Want dat verschil voelt heel anders. Van binnenuit en voor de mensen om je heen.
Zodra je de oorsprong van het perfectionisme ziet, ontstaat er herkenning. En herkenning is het begin van een andere keuze.
Herken jij dit patroon bij jezelf? In de gratis mini-gids vind je acht familiepatronen, inclusief de perfectionist, met herkenningsvragen en een perspectief op wat er mogelijk wordt. Download hem via moedigleven.nl/gratis.
Of bekijk de workshop en coachingtrajecten op moedigleven.nl/familieopstelling en moedigleven.nl/coaching.